Bordeaux 2007: proefnotities

Bordeaux 2007: proefnotities

Laatst aangepast (donderdag, 03 juli 2008 16:12) Geschreven door Hugo Van Landeghem maandag, 09 juni 2008 17:09

September redt Bordeaux 2007,  maar niet over de ganse lijn

Zelfs de grootste optimisten waren eind augustus radeloos, een depressie nabij. De zomer was grijs en vochtig. Alles leek er op dat men de zwakste jaargang van de laatste decennia ging oogsten, àls men dan al zou oogsten.

Een schitterende maand september, met in zijn zog een al even zonrijke maand oktober bracht een miraculeuze ommekeer. Was dit wel voldoende om de jaargang 2007 te redden? 

Nooit voorheen was het groeiseizoen zo lang als in 2007: 130 tot 140 dagen tegenover normaal 110 tot 115 dagen. 2007 was allerminst een jaar waar  de wijnbouwer in juli en augustus zorgeloos vakantie kon nemen. Integendeel, een constante waakzaamheid was geboden omwille van het gevaar voor meeldauw en rot.
April was de warmste maand sinds 100 jaar in het departement van de Gironde, met een gemiddelde maandtemperatuur die maar liefst 4,4 °C hoger lag dan normaal. De daaropvolgende maanden vormden een schril contrast. Niet dat alle regenrecords sneuvelden of dat de temperaturen zo abnormaal laag waren in vergelijking met het gemiddelde van de laatste 30 jaar, maar vooral door een chronisch gebrek aan zon die de groeicyclus van de plant drastisch vertraagde.
Mei telde 71 uren zon minder dan het gemiddelde. Ook de volgende maanden gaf de zon verstek: juni met 26, juli met 24 en augustus met tien uren minder zon. De onverhoopte redding kwam alsnog in september, de zonnigste maand sinds WO II.
Het waren niet zozeer de hoge temperaturen in september dan wel het aantal uren zon die in die periode de fotosynthese heeft geholpen om het slepende rijpingsproces een helpende hand toe te steken. Geheel  Bordeaux was de weergoden dankbaar.

Werk in de wijngaard in 2007, belangrijker dan ooit

Met de middelen en mogelijkheden van de jaren ’70 zou 2007 een catastrofe geweest zijn, aldus Philippe Delfaut, sinds vorig jaar algemeen directeur op château Kirwan. De investeringen die in het begin van de jaren ’80 gedaan zijn, zijn pas in de tweede helft van de jaren ’90 gaan renderen. Maar ook 2007 heeft hiervan kunnen profiteren.

Als in moeilijke jaren de zon verstek geeft en de temperatuur te laag blijft om de druiven optimaal te laten rijpen, moet de wijnbouwer de natuur bijspringen en is het werk in de wijngaard meer dan ooit van primordiaal belang.
Iedereen in Bordeaux heeft de mond vol van vendanges vertes. Het waren toen nog pioniers die op het einde van de jaren ’80  met een vendanges vertes begonnen. Het doel hierbij was de opbrengst omlaag te halen ten voordele van de kwaliteit door het wegknippen van trossen. Vooral in 2007 was vendanges vertes een  vereiste om het rijpingsproces in de triestige maand augustus te helpen.
Door het wegknippen van op elkaar gepakte trossen vermindert niet alleen de opbrengst maar ook het risico op meeldauw door een betere verluchting tussen de trossen. Wijnbouwers die dat werk hebben uitgesteld of nagelaten zijn door de desastreuze schimmelziekte een deel van hun oogst kwijtgespeeld.
Ook efeuillage of het verwijderen van de bladeren ter hoogte van de druiven zorgde voor een bijkomende ventilatie waardoor de druiven alsnog de karige zon beter konden opvangen.
Zo werd op de domeinen van Jean-Pierre Moueix al vanaf 15 augustus langs de zuidkant ontbladerd. “We hebben dit jaar het risico genomen om al zo vroeg op het jaar langs de zuidkant te ontbladeren – normaal gebeurt dit in die periode van het jaar eerder langs de oostkant- en hebben geluk gehad dat we verstoken bleven van een hittegolf  die de druiven zou verschroeien. Vooral de kiezelrijke bodems hebben bij die operatie het grootste voordeel gehaald, aldus Christian Moueix.”
Meeldauw was een constante dreiging in 2007. Waar in 2005 een viertal behandelingen tegen meeldauw volstonden, waren we in 2007 verplicht er twaalf uit te voeren, aldus de wijnmaker op Clos Fourtet.

Door de gespreide bloei op het einde van mei duurde ook de véraison (verkleuren van de druiven en tevens de start van het rijpingsproces) tweeënhalf weken. Kwaliteitsbewuste wijnbouwers plukten tegen het einde van de véraison de nog niet verkleurde druiven weg om een betere en homogenere rijping van de resterende druiven te bevorderen. In normale omstandigheden stopt op het moment van de véraison de sapstroom in de plant door het begin van waterstress. Vanaf de véraison gebruikt de plant al zijn energie voor de rijping van zijn druiven. Maar 2007 was geen normaal jaar. De plant leed onvoldoende aan waterstress op het moment van de véraison en bleef maar nieuwe twijgen vormen waardoor ze energie verbruikte voor de groei ten nadele van het rijpingsproces. Dat verklaart ook de abnormaal lange vegetatieve cyclus van 2007: 145 dagen op Beau-Séjour Bécot in plaats van 115 dagen!

Ook François Mitjaville, begenadigd wijnmaker op Tertre Roteboeuf in Saint-Emilion, vond 2007 het moeilijkste van de laatste tien jaar. ‘De grote uitdaging bestond erin om in ‘une année verte’ te trachten zo rijp mogelijke druiven te plukken’.

Het millésime 2007 zou ik willen definiëren als het jaar waar de combinatie van kundige wijnbouw en goed terroir essentieel waren om kwaliteitsvolle wijnen voort te brengen.
Dat die harmonie niet in alle appellaties is terug te vinden, blijkt uit de degustatienotities van de wijnen. Een aanzienlijk deel is gekenmerkt door primaire aroma’s die gebrek aan rijpheid manifesteren en waarin vegetale aroma’s overheersen. Wijnjaren als 1984, 1987 en 1992 zijn hiervan andere voorbeelden, hoewel ik 2007 in zijn geheel een stuk hoger inschat.

Veelbelovende ‘valse’ start

Na een vrij zachte winter en een tamelijk frisse maand maart kende gans Europa een uitzonderlijk warme maand april. Tussen 20 en 23 april haalde Bordeaux temperaturen van bijna 30 °C. Dat leverde voor de vegetatieve cyclus van de wijnstok een voorsprong van niet minder dan twintig dagen op. Een herhaling van de jaargang 2003 leek in de maak. Maar plots veranderde het weer. Een heel natte maand mei kreeg dubbel zoveel regen te verwerken als het gemiddelde van de laatste tien jaar. De bloei begon rond 20 mei in weinig gunstige omstandigheden met nat en vrij koud weer. De gevolgen bleven niet uit: een onregelmatige en lange bloeiperiode, vooral op de minder goede terroirs.
Op de betere terroirs zullen de wijnstokken bij een deskundige grondbewerking voldoende suikers produceren om een goede bevruchting mogelijk te maken. Als de suikerproductie van de plant  ontoereikend is verloopt de bevruchting moeilijker en is ze over een langere periode gespreid. Dit resulteert in een ongelijk rijpingsproces waarvan het effect enkel door rigoureus wegknippen van de onrijpe trossen op het einde van de véraison  nog kan worden weggewerkt. Voor deze kostelijke en tijdrovende onderneming kunnen niet alle kastelen de nodige financiële middelen opbrengen.
Ook augustus had af te rekenen met weinig zon, lage temperaturen en dubbel zoveel regen als normaal. De voorsprong die de wijnstok bij de bloei had was op het eind van augustus bijna volledig verdwenen
Begin september kwam de verloren gewaande zon terug. Meer zelfs, het werd de zonnigste maand van de laatste tien jaar en bovendien ook de droogste. Ook oktober bleef zonnig en droog. Door de vertraging van het rijpingsproces in juli en augustus begon de oogst alsof er nooit een voorsprong op de gemiddelde datum geweest was. Kastelen die normaal twee weken nodig hebben om te oogsten, hadden er nu vier nodig. Zo groot was het verschil in rijpheid tussen de verschillende percelen.

Merlot versus cabernet

De vroegrijpe merlot heeft minder dan de cabernet franc en vooral de cabernet sauvignon van de zeer gunstige maand september kunnen genieten. Zijn groeicyclus was op het einde van de maand augustus al zo ver gevorderd dat vanaf september het suikergehalte en de zuurgraad nagenoeg niet meer veranderden. Op basis van deze status-quo-situatie en op aanraden van hun oenoloog zijn heel wat kastelen beginnen oogsten, vaak met minder succes.
De fenolische rijpheid van de druif was immers op dat moment nog niet optimaal waardoor druiven met vegetale en onrijpe toetsen werden geplukt. Wijnbouwers die een goede fenolische rijpheid hebben afgewacht maakten wijnen waarin het fruit het haalt op de vegetale tonen. Want ook een onrijpe merlot ruikt naar groene peper.
Het kwam er op aan om een zo perfect mogelijke merlot te oogsten. Te vroeg oogsten gaf vegetale wijnen, te laat  ontnam de wijn spanning en fraîcheur. Slechts gedurende een viertal dagen behield de merlot zijn beste eigenschappen. Enkel attente en bekwame wijnbouwers lukten erin die periode te selecteren om te oogsten.
Ook voor wat de cabernet franc en cabernet sauvignon betreft hebben de late plukkers de beste wijnen gemaakt. Hierbij geholpen door een efficiënt werk in de wijngaard: ontbladeren, wegnemen van energieverslindende dieven, wegknippen van trossen en omploegen van de grond. Vooral die laatste factor bleek in 2007 heel belangrijk. Bij het jaarlijks omploegen van de grond worden de oppervlakkige wortels afgesneden en zoekt de plant zijn wortelstel meer in de diepte uit te bereiden. Daardoor wordt de wijnstok minder gevoelig voor regen en neemt de vegetatie van de plant vlugger af ten voordele van de rijping van de druif.
Globaal bekeken zou in 2007 het groter aandeel cabernet in de Médoc een voordeel moeten opleveren. Maar ook hier heerst geen euforie en willen we bijgevolg de linkeroever evenmin als de grote overwinnaar van de jaargang 2007 uitroepen.

Wat doen de prijzen?

Het zwakke pond en de historisch zeer lage dollar zullen ongetwijfeld hun invloed hebben op de primeurprijzen van 2007. Bovendien waren zowel de pers als de handel slechts matig tot weinig enthousiast over de kwaliteiten van 2007. De Amerikaanse en Engelse markten zijn heel kritisch in hun oordeel over 2007 en willen op die manier Bordeaux dwingen zijn prijzen gevoelig te verlagen. Waar de wijnen van 2005 aan astronomische prijzen zijn verkocht en ook die van 2006 geen substantiële verlaging kenden, is de kastoestand op de meeste kastelen vrij florissant. Bordeaux heeft dus niet de financiële druk om dadelijk alles verkocht te krijgen, maar anderzijds heeft 2007 niet de kwaliteiten van een bewaarjaar. Zelfs al is de handel niet geïnteresseerd in de aankoop van 2007, toch dwingt de Bordelese markt hen ertoe om aan te kopen als ze verzekerd willen zijn van hun gebruikelijke allocatie in 2008 of 2009. Bordeaux heeft voor de wijnhandel steeds een stok achter de deur. Wat de consument betreft ligt de zaak helemaal anders. Hij hoeft zijn kelder niet te vullen met een jaargang die weinig uitstraling heeft en kan best de wijnen van 2008 afwachten. Of de groeiende Aziatische markt die lacune zal opvullen is zeer de vraag.
Gezien de lagere opbrengsten en de hogere productiekosten in 2007 verwacht men in eerste instantie geen spectaculaire prijsdaling. De hoop om terug te keren naar de prijzen van de jaargang 2004 lijkt eerder de wens van de consument dan de intentie van Bordelese markt zelf. Dus nog even afwachten.

Wat doen de appellaties?

Margaux

Toeval of niet, maar binnen de groep van de beste wijnen is de familie Lurton sterk vertegenwoordigd met Brane Cantenac (Henri Lurton), Durfort-Vivens (Gonzague Lurton) en Desmirail (Denis Lurton). Telkens klassiek gevinifieerd met matige extractie en expressief rijp fruit. Maar ook Rauzan-Gassies lijkt zijn donkere periode voorbij en klimt op de hoogte van zijn buur Rausan-Ségla. Anderzijds telt de appellatie een vrij groot aantal te sterk geëxtraheerde wijnen met droogtrekkende tannine. Door zijn grootschaligheid en  verschillende bodemtypes vertoont de Margaux-appellatie in de mindere jaren  grote kwaliteitsverschillen tussen haar kastelen. 2007 maakte hierop geen uitzondering..

Saint-Julien

In moeilijkere wijnjaren scoort de appellatie van Saint-Julien meestal het best. Zonder de verfijnde diepte te halen van de grote jaren, hadden vrijwel alle saint-julienwijnen meer dan alle andere appellaties finesse in hun fruitexpressie, gekoppeld aan meer elegantie en stijl. De tannine vertoonde meestal een meer dan behoorlijke rijpheid en smaaklengte.

Pauillac

Hoewel de pauillacwijnen in hun geheel niet ontgoochelden, mist een aantal toch concentratie en diepgang om te kunnen imponeren. Positief is dat over het algemeen een matige extractie werd toegepast om te vermijden dat de van nature uit al wat strengere wijnen uit deze appellatie door gemis aan materie nog strenger, mogelijks zelfs ongenietbaar zouden worden. Pichon Longueville en Lynch Bages zijn aanraders.

Saint-Estèphe

Gelukkig werd ook hier meestal rekening gehouden met het beperkte potentieel van de druif en werd de voorkeur aan souplesse gegeven. Daardoor werd het gebalde en stevige karakter van de jeugdige saint-estèphewijnen niet versterkt door overdreven extractie. Montrose en Phélan-Ségur zijn goed geslaagd.

Saint-Emilion en Pomerol

Naargelang de terroir, de datum van de oogst en de beoogde stijl, zijn in Saint-Emilion grote verschillen te noteren. De wijnen afkomstig van het kalkplateau scoren duidelijk hoger dan de meer zanderige bodems. Maar ook de kiezelbodem van Figeac doet het uitstekend. Vele kastelen hebben hier duidelijk te vroeg geoogst met als gevolg: magere en harde wijnen.
Het kleinschalige Pomerol vertoonde meer homogeniteit. Het plateau steekt ook hier letterlijk en figuurlijk boven al de rest uit. De wijnbouwers die naar elegantie zochten door een zachte extractie bij relatief lage temperatuur en kortere inweking haalden het beste resultaat. In die lijn zijn Trotanoy, een vrij toegankelijke Petrus en La Fleur Petrus terug te vinden. Ook l’Eglise Clinet doet het zoals gewoonlijk uitstekend.

Graves

Binnen de Graves van Pessac-Léognan heerst grote verscheidenheid, maar ook hier wordt opnieuw bevestigd: 2007 is vooral het jaar van de grote terroirs. Haut-Bailly en Domaine de Chevalier tonen hun klasse. Pape Clement heeft zijn sterke extractie en overdosis hout dit jaar achterwege gelaten, met succes.

Witte Graves en Sauternes-Barsac

De witte Graves zijn aromatisch en hebben een levendige zuurgraad, ten minste in wijnen met voldoende volume. Sommige wijnen hebben een grote hoeveelheid appelzuur die de finale beheerst. Ten opzichte van de rode Graves hebben de witte minder van de slechte zomer geleden.
De meest geslaagde appellatie in 2007 is ongetwijfeld Sauternes-Barsac. Door de afwisseling van lichte regenval en droge periodes heeft de botrytis cinerea zich kunnen ontwikkelen. De wijnen zijn gekenmerkt door een levendige frisheid en zekere botrytistonen zonder echter de diepte en complexiteit te bezitten van een door sterke botrytis getekend jaar.
De frisse en ietwat lichtere structuur doet vermoeden dat op vele kastelen cryo-extractie op een deel van de oogst werd toegepast. Deze techniek bestaat erin om druiven in bevroren toestand te persen. Hierbij blijft het bevroren water uit de druif in de pers achter terwijl van de meest suikerrijke druiven,  die niet bevroren zijn,  de geconcentreerde most onderaan de pers wordt opgevangen. Door cryo-extractie is het dus mogelijk het suikergehalte van de most te verhogen zonder toevoeging van vreemde stoffen. De complexiteit die ontstaat door inwerking van de botrytis cinerea kan zoals in 2001 en 1997 door deze techniek echter niet worden bijgebracht. Daartoe is enkel de natuur in staat.
Château Yquem, Coutet en Suduiraut zijn de koplopers van de appellatie Sauternes-Barsac.